Làn sóng bán tháo trái phiếu chính phủ ở nhiều nước chưa có dấu hiệu chấm dứt, đẩy lợi suất lên cao nhất nhiều thập kỷ.
Cuối ngày 2/9, lợi suất trái phiếu chính phủ Đức kỳ hạn 10 năm tăng 4 điểm cơ bản (0,04%) lên 3,378% – cao nhất kể từ năm 2011. Mức lợi suất của chính phủ Nhật Bản kỳ hạn tương tự là 3,016%, duy trì trên 3% sau khi vượt ngưỡng này lần đầu tiên trong ba thập kỷ.
Tại Mỹ, trái phiếu chính phủ kỳ hạn 10 năm chạm mốc cao nhất kể từ tháng 11/2023, ở mức 4,81%. Trái phiếu Anh cũng lập đỉnh 18 năm mới, tại 5,25%.
Lợi suất trái phiếu chính phủ là tham chiếu cho giá tài sản trên khắp các thị trường tài chính. Lợi suất tăng cao sẽ kéo theo chi phí vay thế chấp của người tiêu dùng, đồng thời gây khó cho các chính phủ khi lãi vay leo thang.
Michael Metcalfe – Trưởng bộ phận chiến lược vĩ mô tại State Street cho biết có nhiều yếu tố đang tác động đến thị trường cùng một lúc. Trong đó, giá năng lượng tăng khiến nhà đầu tư đặt cược vào khả năng điều chỉnh lãi suất, qua đó kéo lợi suất trái phiếu kỳ hạn ngắn đi lên.
“Triển vọng tài khóa của nhiều nước cũng đang gây lo ngại. Pháp và Anh sắp công bố thông tin về ngân sách. Vì vậy, hiện tại không có nhiều yếu tố tích cực”, Metcalfe nói.
Việc các gã khổng lồ công nghệ ồ ạt bán trái phiếu để huy động tiền cho làn sóng AI cũng gây thêm sức ép lên thị trường trái phiếu chính phủ. Naka Matsuzawa, chiến lược gia vĩ mô tại Nomura Securities cho biết các tập đoàn công nghệ sẵn sàng trả mức lãi suất cao, khiến mặt bằng lợi suất trên thị trường đi lên. Tuy nhiên, câu hỏi hiện tại là liệu tăng trưởng có thể lên tương ứng để giúp các nền kinh tế đối phó với mặt bằng lãi suất cao hơn hay không.
Trái phiếu đã chịu sức ép từ khi chiến sự Trung Đông nổ ra hồi cuối tháng 2. Tuy nhiên, lợi suất gần đây mới tăng tốc khi nhà đầu tư lo ngại về khối nợ tại các nền kinh tế lớn, trong đó có Mỹ.
Các chính phủ đang vay nợ mạnh tay, do chi tiêu tăng vọt trong đại dịch và chiến sự tại Ukraine. Họ cũng phải đối mặt với tình trạng dân số già hóa, chi phí an sinh xã hội tăng và nhu cầu đầu tư quốc phòng lớn hơn.
“Nhà đầu tư đang đẩy lợi suất lên cao để phản đối tình trạng thâm hụt ngân sách lớn của các chính phủ”, Ed Yardeni, Chủ tịch Yardeni Research cho biết. Ông dự báo nếu lợi suất trái phiếu chính phủ Mỹ kỳ hạn 10 năm chạm 5%, Bộ trưởng Tài chính Scott Bessent sẽ phát hành thêm trái phiếu kỳ hạn ngắn để mua lại loại kỳ hạn dài nhằm trấn an thị trường.
Tháng trước, Bộ Tài chính Mỹ đã can thiệp vào thị trường nhằm hạ nhiệt lợi suất trái phiếu dài hạn. Tuy nhiên, hiệu quả chỉ tồn tại trong thời gian ngắn. Lợi suất trái phiếu chính phủ Mỹ kỳ hạn 30 năm đã quay lại sát mức đỉnh 19 năm.
Chi phí năng lượng tăng được dự báo vẫn gây khó khăn cho các nền kinh tế trong thời gian tới, thúc đẩy nhà đầu tư đặt cược vào khả năng tăng lãi suất. Giá dầu thô Brent hiện ở mức cao nhất một tháng sau khi Mỹ và Iran tiếp tục tấn công lẫn nhau vài ngày qua. Giá khí đốt tự nhiên tại châu Âu cũng đang ở mức cao nhất kể từ đầu năm 2023.
Chủ tịch Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) Kevin Warsh tuần trước thừa nhận quá trình kiềm chế lạm phát vẫn chưa đủ. Việc này khiến xác suất Fed nâng lãi suất trong tháng 9 càng tăng. Ngân hàng Trung ương châu Âu (ECB) cũng được dự báo tăng lãi suất vào tuần tới.
Hà Thu (theo Reuters, CNBC)
