Alia, 25 tuổi, không muốn các con mình trải qua cuộc sống như thế này. Ba năm gần đây, cô gái 25 tuổi cùng Walaa, con gái lớn 12 tuổi, luôn rời nhà lúc 7h, đi bộ 2 tiếng đến bãi rác Tell Beydar, phía đông bắc Syria. Họ không về cho đến khi mặt trời lặn, lúc gia đình ở nhà đói lả.
“Tôi luôn mơ ước các con gái sẽ được học hành, nhưng giờ chúng cũng giống mẹ, không biết đọc và viết”, Alia nói. “Mọi người coi thường chúng tôi, gọi chúng tôi là những kẻ rác rưởi”.
Sau hơn một thập kỷ chiến tranh, Liên Hợp Quốc ước tính có khoảng 15,3 triệu người Syria rơi vào cảnh đói nghèo và cần viện trợ nhân đạo, 4/5 số này không đủ lương thực.
Đối với những người như Alia và con gái, bãi rác của quân đội Mỹ là nguồn cung thực phẩm duy nhất của họ. “Chúng cháu đến để tìm thịt, tìm thức ăn vì đói”, cô bé Walaa nói.
Walaa tại bãi rác của quân đội Mỹ ở Tell Beydar, đông bắc Syria. Ảnh: BBC.
Vùng đông bắc Syria hiện do người Kurd kiểm soát. Cuộc chiến chống lại nhóm Nhà nước Hồi giáo (IS) tự xưng đã tàn phá kinh tế địa phương. Chiến tranh khốc liệt, hạn hán trầm trọng khiến Alia trở nên tuyệt vọng.
Chồng Alia từng làm thuê tại một nông trại. Nhưng khi anh qua đời 10 năm trước, gia đình cô lâm cảnh khốn cùng.
Tại bãi rác, bọn trẻ lao về phía trước khi thấy một chiếc xe tải xuất hiện. Lục lọi trong đống túi rác màu đen, Amer, 15 tuổi, tìm thấy những miếng thịt gà còn sót lại. Cậu mút chỗ xương thừa, không ngừng bới đống rác.
“Cháu sẽ đến nơi khác nếu có việc làm, nhưng giờ thì chẳng có gì”, Amer nói.
Ở tuổi thiếu niên, Amer là trụ cột duy nhất trong gia đình 11 người. Mỗi ngày cậu kiếm được khoảng 3.000-5.000 bảng Syria (khoảng 1-2 USD) từ việc bán rác thải nhựa tại bãi rác, vừa đủ để sinh tồn.
“Mọi thử trở nên khó khăn sau chiến tranh. Chúng cháu thậm chí không đủ tiền mua bánh mì”, cậu kể.
Anh trai Amer từng chiến đấu cùng lực lượng Mỹ chống IS tại khu vực, nhưng gần đây bị thương khi tuần tra và không thể kiếm đủ tiền chu cấp cho gia đình. “Người Mỹ cần giúp đỡ chúng cháu nhiều hơn nữa”, Amer nói.
Amer gặm một miếng xương gà thừa tại bãi rác của quân đội Mỹ ở Syria. Ảnh: BBC.
Năm 2015, Mỹ triển khai quân đội ở Syria để hỗ trợ Lực lượng Dân chủ Syria (SDF) do người Kurd lãnh đạo trong cuộc chiến chống IS. Năm 2019, Mỹ và SDF tuyên bố chiến thắng.
Các vùng đất nông nghiệp và mỏ dầu rộng lớn ở vùng đông bắc từng là nguồn thu chính của đất nước. Nhưng giá lương thực tăng chóng mặt, đe dọa an ninh leo thang, dân số tăng gấp đôi và hàng trăm nghìn người đổ về đã làm tăng tỷ lệ đói nghèo.
“Những gì đang xảy ra ở vùng đông bắc là hậu quả khi điều kiện trong nước ngày càng xấu đi”, người đứng đầu một tổ chức phi chính phủ phụ trách các dự án phát triển trong khu vực, nói.
Nhiều người phải sống phụ thuộc vào viện trợ nhân đạo, nhưng họ khó tiếp cận được viện trợ bởi nguồn tài trợ khan hiếm và những hạn chế hậu cần. Các mối đe dọa an ninh cũng liên tục cản trở các kế hoạch tài trợ dự án phát triển.
Năm 2019, Thổ Nhĩ Kỳ phát động chiến dịch quân sự để đẩy lùi SDF, liên minh do Đơn vị Bảo vệ Nhân dân người Kurd (YPG) dẫn đầu, khỏi dải lãnh thổ dọc biên giới với Syria ở phía tây Tell Baydar. Ankara cho rằng YPG liên quan đến đảng Công nhân người Kurd (PKK), lực lượng Thổ Nhĩ Kỳ coi là khủng bố. Ankara gần đây nói rằng họ đang lên kế hoạch thực hiện chiến dịch tương tự. Nguy cơ IS trỗi dậy cũng chực chờ tại khu vực này.
Hiện còn khoảng 900 lính Mỹ ở Syria để hỗ trợ người Kurd chồng lại những mối đe dọa này. Chưa rõ các căn cứ của Mỹ sẽ duy trì hoạt động trong bao lâu.
Trong khi đó, số người tìm đến các bãi rác ở vùng đông bắc Syria ngày càng tăng lên. Những đứa trẻ như Amer hay Walaa đã dành cả thời niên thiếu không biết gì ngoài chiến tranh và nỗi tuyệt vọng.
“Ước gì chúng cháu có một ít tiền để có thể đi học và tìm việc, đó là tất cả những gì chúng cháu mong muốn”, Amer nói.
