Những ngày nắng nóng gay gắt với nhiệt độ ngoài trời ở nhiều khu vực vượt mức 35 độ C đang trở thành thử thách không nhỏ với những chiếc ô tô sử dụng công nghệ điện hóa. Không chỉ xe điện thuần túy, các dòng xe lai xăng – điện (hybrid) cũng chịu tác động rõ rệt từ nhiệt độ môi trường, đặc biệt ở hệ thống pin cao áp và khả năng quản lý nhiệt.
Thực tế, câu nói cửa miệng kiểu “xe hybrid sợ trời nóng” không đồng nghĩa rằng loại xe này dễ hỏng hay thiếu độ bền. Tuy nhiên, có một thực tế cũng khó phủ nhận là so với xe xăng truyền thống, xe hybrid phụ thuộc nhiều hơn vào hệ thống pin và mô-tơ điện, do đó khả năng vận hành của loại xe này cũng nhạy cảm hơn khi nhiệt độ môi trường tăng cao kéo dài.
Nhiều người dùng tỏ ra lo lắng khi xuất hiện các thông tin cho rằng, xe hybrid “sợ” trời nắng nóng
Trên xe hybrid, bộ pin cao áp được xem là “trái tim” của toàn bộ hệ thống điện hóa. Tùy từng mẫu xe, nhà sản xuất có thể sử dụng pin Nickel-Metal Hydride (NiMH) hoặc lithium-ion. Dù khác nhau về cấu tạo, cả hai loại pin đều chịu ảnh hưởng nhất định khi vận hành trong môi trường nhiệt độ cao.
Cụ thể, khi nhiệt độ tăng, phản ứng hóa học bên trong pin diễn ra mạnh hơn, kéo theo hiện tượng tích nhiệt nhanh hơn trong quá trình sạc và xả điện. Nếu nhiệt độ vượt ngưỡng an toàn, hệ thống quản lý pin (Battery Management System – BMS) sẽ chủ động can thiệp nhằm bảo vệ pin khỏi nguy cơ quá nhiệt. Lúc này, xe có thể hạn chế khả năng sạc, giảm công suất mô-tơ điện hoặc ưu tiên sử dụng động cơ xăng nhiều hơn. Đây cũng là lý do nhiều chủ xe hybrid nhận thấy mức tiêu hao nhiên liệu tăng lên trong những ngày nắng nóng, dù điều kiện vận hành không thay đổi quá nhiều.
Không ít trường hợp người dùng cảm thấy xe hybrid “hao xăng bất thường” vào mùa hè, nhưng nguyên nhân thực chất đến từ việc hệ thống điện phải giảm tải để giữ pin trong ngưỡng nhiệt độ an toàn.
Thực tế, thời tiết nắng nóng ít nhiều ảnh hưởng đến khả năng hoạt động của pin trên xe hybrid, tuy nhiên mức độ không quá nghiêm trọng
Ngoài bản thân bộ pin, hệ thống làm mát pin cũng đóng vai trò rất quan trọng trên xe hybrid. Khác với xe xăng truyền thống, nhiều mẫu hybrid được trang bị quạt và khe hút gió riêng nhằm duy trì nhiệt độ ổn định cho cụm pin cao áp. Trên một số mẫu xe, khe hút gió làm mát pin thường được bố trí dưới hàng ghế sau hoặc bên hông ghế. Nếu khu vực này bị che chắn bởi túi đồ, chăn, thảm sàn hoặc bụi bẩn tích tụ lâu ngày, luồng không khí lưu thông sẽ giảm đáng kể.
Khi khả năng giải nhiệt suy giảm, quạt làm mát phải hoạt động liên tục với cường độ cao hơn để hạ nhiệt cho pin. Điều này không chỉ làm giảm hiệu suất vận hành mà còn có thể khiến pin xuống cấp nhanh hơn nếu tình trạng kéo dài.
Nhiều chuyên gia kỹ thuật cho rằng đây là chi tiết thường bị người dùng bỏ quên nhất trên xe hybrid. Không ít chủ xe có thói quen chất nhiều đồ ở hàng ghế sau hoặc vô tình che kín cửa hút gió mà không nhận ra hệ thống pin vẫn cần “hô hấp” liên tục để duy trì nhiệt độ ổn định.
Điều kiện khí hậu tại Việt Nam cũng khiến xe hybrid chịu áp lực lớn hơn so với nhiều thị trường ôn đới. Nhiệt độ môi trường cao, độ ẩm lớn cùng tình trạng ùn tắc kéo dài ở đô thị khiến xe thường xuyên vận hành trong trạng thái dừng – chạy liên tục ở tốc độ thấp. Đây lại là điều kiện khiến nhiệt tích tụ nhanh nhưng khả năng tản nhiệt tự nhiên hạn chế hơn so với khi xe chạy đường trường. Đồng thời, điều hòa phải hoạt động mạnh hơn để làm mát khoang ca-bin, kéo theo áp lực lớn hơn cho hệ thống điện.
Trên nhiều mẫu hybrid, không khí trong ca-bin cũng được tận dụng để hỗ trợ làm mát pin. Vì vậy, khi khoang xe quá nóng hoặc điều hòa hoạt động không hiệu quả, nhiệt độ cụm pin cũng có thể bị ảnh hưởng theo.
Các chuyên gia cho rằng, người dùng không nên quá hoang mang, chỉ cần tuân thủ các khuyến cáo từ nhà sản xuất
Tuy nhiên, không nên vì vậy mà hoang mang quá mức về nguy cơ hỏng hóc của xe hybrid khi trời nóng. Các hãng xe hiện nay đều đã tính toán khá kỹ khả năng vận hành trong điều kiện thời tiết khắc nghiệt. Hầu hết xe hybrid hiện đại đều sở hữu cảm biến nhiệt, hệ thống kiểm soát pin và cơ chế bảo vệ tự động khi nhiệt độ tăng cao.
Một số dòng xe hybrid sử dụng pin NiMH thậm chí được đánh giá có khả năng chịu nhiệt và độ bền khá tốt trong điều kiện khí hậu nóng ẩm. Trên thực tế, nhiều mẫu hybrid của Toyota hay Honda đã vận hành hàng trăm nghìn km tại các thị trường Đông Nam Á mà chưa phát sinh vấn đề nghiêm trọng liên quan đến pin nếu bảo dưỡng đúng cách.
Dù vậy, để đảm bảo hiệu quả vận hành và kéo dài tuổi thọ pin, người dùng hybrid vẫn nên hạn chế đỗ xe dưới nắng gắt quá lâu, thường xuyên vệ sinh khe hút gió làm mát pin và duy trì điều hòa ở mức hợp lý trong những ngày nhiệt độ cao. Với các dòng xe plug-in hybrid (PHEV), người dùng cũng nên tránh sạc pin ngay sau khi xe vừa vận hành đường dài dưới trời nắng nóng, bởi lúc này nhiệt độ pin vẫn còn cao.
